Photo by facebook.com
🕒 13:43
Από την εποχή που το θρυλικό «Θηρίο» σφύριζε δίπλα στην Ομόνοια, στην καθημερινότητα μιας άγνωστης αστικής πλατείας
- 1885 : Ξεκινά η λειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής Αθηνών – Λαυρίου από την εταιρεία Σιδηρόδρομοι Αττικής.
- 1889 : Διαμορφώνεται επίσημα η πλατεία στη συμβολή των οδών 3ης Σεπτεμβρίου, Χαλκοκονδύλη και Βερανζέρου προκειμένου να στεγάσει τον κεντρικό Σιδηροδρομικό Σταθμό.
- 1889 ‐ 1926 : Η πλατεία αποτελεί ένα από τα πιο πολυσύχναστα εμπορικά και συγκοινωνιακά κέντρα της Αθήνας. Το θρυλικό ατμοκίνητο τρένο «Θηρίο» ξεκινά από εκεί τα δρομολόγιά του προς την Κηφισιά και το Λαύριο.
- 1926 : Ο σταθμός της Πλατείας Λαυρίου τερματίζει οριστικά τη λειτουργία του στην επιφάνεια. Η γραμμή της Κηφισιάς υπογειοποιείται σταδιακά, ενώ η αφετηρία για το Λαύριο μεταφέρεται στον Σταθμό Αττικής.
Για τους περισσότερους σύγχρονους Αθηναίους, η Πλατεία Λαυρίου είναι απλώς ένα μικρό αστικό άνοιγμα στη συμβολή των οδών 3ης Σεπτεμβρίου, Χαλκοκονδύλη και Βερανζέρου, μόλις ένα τετράγωνο μακριά από την πολύβουη Ομόνοια.
Κι όμως, πίσω από τις γκρίζες προσόψεις των πολυκατοικιών κρύβεται ένα από τα πιο ζωντανά, θορυβώδη και κομβικά σημεία της πρωτεύουσας των τελών του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.
Η γέννηση της πλατείας και το σιδηροδρομικό «θαύμα»
Η ιστορία της πλατείας ξεκινά επίσημα το 1889, όταν διαμορφώνεται ο χώρος για να υποδεχθεί τον κεντρικό Σιδηροδρομικό Σταθμό των Σιδηροδρόμων Αττικής.
Η επιλογή της τοποθεσίας δεν ήταν τυχαία, καθώς η Αθήνα της εποχής επεκτεινόταν με γρήγορους ρυθμούς προς τα βόρεια.
- Η γραμμή προς το Λαύριο, από την οποία η πλατεία πήρε το μόνιμο όνομά της, εξυπηρετώντας τις ανάγκες των μεταλλείων και της εκεί βιομηχανίας.
- Η γραμμή προς την Κηφισιά (Στροφύλι), η οποία χρησιμοποιούνταν κυρίως από την αστική τάξη της Αθήνας για τις εξοχικές της μετακινήσεις.
Η καθημερινότητα με το «Θηρίο» της Κηφισιάς
Το τρένο που εκτελούσε αυτά τα δρομολόγια έμεινε στην ιστορία με το χαρακτηριστικό προσωνύμιο «Θηρίο». Ήταν μια ατμοκίνητη αμαξοστοιχία που κυκλοφορούσε κυριολεκτικά ανάμεσα στα σπίτια, βγάζοντας πυκνούς μαύρους καπνούς και σφυρίζοντας δαιμονιωδώς για να προειδοποιήσει τους περαστικούς.
Η Πλατεία Λαυρίου μετατράπηκε γρήγορα σε ένα μελίσσι ανθρώπων.
Επιβάτες με αποσκευές, μικροπωλητές, λούστροι, εφημεριδοπώλες και αμαξάδες με ιππήλατα κάρα συνέθεταν ένα μωσαϊκό γεμάτο κίνηση.
Λόγω της εγγύτητάς του με την κεντρική πλατεία της πόλης, ο σταθμός αναγραφόταν συχνά στα εισιτήρια της εποχής απλώς ως σταθμός «Ομονοίας».
Το τέλος της σιδηροδρομικής εποχής (1926)
Με την πάροδο των ετών, η παρουσία ενός ατμοκίνητου τρένου που διέσχιζε το κέντρο της Αθήνας άρχισε να θεωρείται αναχρονιστική και επικίνδυνη για τη δημόσια υγεία και την κυκλοφορία.
Το 1926, η λειτουργία του σταθμού στην επιφάνεια της Πλατείας Λαυρίου τερματίστηκε οριστικά.
Η γραμμή προς την Κηφισιά υπογειοποιήθηκε (αποτελώντας αργότερα το τμήμα του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου/ΗΣΑΠ), ενώ η αφετηρία για το Λαύριο μεταφέρθηκε εκτός του πυκνού αστικού ιστού, στον Σταθμό Αττικής.
Η πλατεία στο σήμερα
Μετά την απομάκρυνση των γραμμών και τη σταδιακή κατεδάφιση των παλιών σιδηροδρομικών εγκαταστάσεων, η πλατεία άλλαξε ριζικά όψη.
Τα χαμηλά νεοκλασικά έδωσαν τη θέση τους σε πολυκατοικίες και εμπορικά καταστήματα, ενώ ο χώρος ασφαλτοστρώθηκε.
Σήμερα, η Πλατεία Λαυρίου διατηρεί το όνομά της ως μια ζωντανή υπενθύμιση της εποχής που η Αθήνα άνοιγε τα φτερά της προς τη βιομηχανική και αστική ανάπτυξη, αποτελώντας ένα από τα πιο γοητευτικά, «κρυμμένα» κεφάλαια της αθηναϊκής ιστορίας.
