Κυπριακής καταγωγής μουσικοσυνθέτης, με σπουδαία προσφορά στο έντεχνο λαϊκό τραγούδι
Είπε :
«Ο Μάνος ήταν μια πλαγιά πολύχρωμα λουλούδια που έλαμπαν καθώς τα χτυπούσε ο ήλιος. Και θα λάμπουν για πάντα και πιο πολύ όσο θα υπάρχει και θα λάμπει στον κόσμο αυτός ο μοναδικός ήλιος : Η καρδιά του ανθρώπου…»
Μίκης Θεοδωράκης για Μάνο Λοΐζο
Ο Μάνος Λοΐζος, γεννημένος μελωδός, όπως τον χαρακτηρίζει ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, έγραψε ένα από τα σπουδαιότερα κεφάλαια της έντεχνης λαϊκής μουσικής στην Ελλάδα.
Ό ίδιος είχε πει ότι έγραφε τραγούδια από τα εφηβικά του χρόνια, σαν μορφή έκφρασης, σαν μορφή επικοινωνίας και πολλές φορές σαν μορφή πολιτικής πράξης.
Ο Μάνος (Εμμανουήλ) Λοΐζος γεννήθηκε στις 22 Οκτωβρίου του 1937 στο χωριό Άγιοι Βαβατσινιάς της επαρχίας Λάρνακας και ήταν το μοναδικό παιδί του Ανδρέα Λοΐζου και της Δέσποινας Μανάκη, κόρης γεωπόνου από τη Ρόδο.
Η οικογένειά του μετακόμισε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου προς αναζήτηση καλύτερης τύχης, όταν ο Μάνος ήταν επτά ετών.
Με τη μουσική ασχολήθηκε από τα μαθητικά του χρόνια. Γράφτηκε σε τοπικό Ωδείο και άρχισε να μαθαίνει βιολί, αλλά κατέληξε στην κιθάρα.
Μετά την αποφοίτησή του από το Αβερώφειο Γυμνάσιο της Αλεξάνδρειας το 1955 ήλθε στην Αθήνα και γράφτηκε αρχικά στη Φαρμακευτική Σχολή και στη συνέχεια στην ΑΣΟΕΕ.
Εντυπωσιασμένος όμως από τα τραγούδια του Χατζηδάκι και αργότερα του Θεοδωράκη, αποφασίζει στις αρχές της δεκαετίας του ‘60 να εγκαταλείψει τις σπουδές του και να ασχοληθεί αποκλειστικά με τη μουσική.
Παράλληλα για να επιβιώσει κάνει διάφορες δουλειές, από γκαρσόνι σε ταβέρνα μέχρι γραφίστας και διακοσμητής.
Το 1962 έρχεται σε επαφή με τον Μίμη Πλέσσα, ο οποίος μεσολαβεί για την πρώτη ηχογράφηση της μελωδίας του, «Τραγούδι του δρόμου», σε στίχους Λόρκα και απόδοση Νίκου Γκάτσου, με ερμηνευτή τον Γιώργο Μούτσιο.
Παράλληλα, γίνεται ιδρυτικό μέλος και αντιπρόεδρος στο Σύλλογο Φίλων Ελληνικής Μουσικής (ΣΦΕΜ), με στόχο τη στήριξη του έργου του Μίκη Θεοδωράκη, αλλά και την προβολή νέων δημιουργών.
Στις τάξεις του συλλόγου θα βρεθούν πολύ γρήγορα ο Χρήστος Λεοντής, ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Διονύσης Σαββόπουλος, η Μαρία Φαραντούρη, ο Νότης Μαυρουδής, ο Φώντας Λάδης, ο Μάνος Ελευθερίου και πολλοί άλλοι.
Με τη χορωδία του Συλλόγου, την οποία διευθύνει, συμμετέχει το καλοκαίρι του 1963 στη μουσική παράσταση του Μίκη Θεοδωράκη «Όμορφη Πόλη» στο θέατρο “Παρκ”, ενώ την ίδια χρονιά δίνει μαζί με τον Χρήστο Λεοντή την πρώτη του συναυλία στη Νάουσα.
Τον Μάρτιο του 1965 παντρεύεται τη Μάρω Λήμνου, τη μετέπειτα συγγραφέα παιδικών βιβλίων, γνωστή ως Μάρω Λοΐζου και ένα χρόνο αργότερα, τον Αύγουστο του 1966, θα γεννηθεί η κόρη τους Μυρσίνη.
Τα επόμενα χρόνια θα είναι αρκετά δημιουργικά για τον συνθέτη. Γράφει τραγούδια και μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο.
Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας μπήκε πολλές φορές στο στόχαστρο των αρχών για τις αριστερές πολιτικές του πεποιθήσεις.
Με το πραξικόπημα των Συνταγματαρχών, τον Απρίλιο του 1967, συλλαμβάνεται και κρατείται δέκα μέρες στην Ασφάλεια, για τις αριστερές πεποιθήσεις του.
Τον Σεπτέμβριο του ’67 κατορθώνει να φύγει για την Αγγλία. Εκεί, για να επιβιώσει με τη γυναίκα του, την στιχουργό Μάρω Λήμου και την μόλις δύο ετών κόρη του Μυρσίνη, παίζει μπουζούκι σε κυπριακές ταβέρνες.
Τον επόμενο χρόνο επιστρέφει στην Ελλάδα και με τον φίλο του στιχουργό, Λευτέρη Παπαδόπουλο, ετοιμάζουν τον πρώτο του μεγάλο του δίσκο «Ο σταθμός».
Μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια κυκλοφορούν άλλοι δύο δίσκοι με στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Ο δίσκος «Θαλασσογραφίες» (1970) και ο δίσκος «Να’ χαμε τι να’ χαμε» (1972) με τραγούδια που γίνονται επιτυχίες.
Στο μεταξύ, γράφει μουσική και τραγούδια για το θέατρο και τον κινηματογράφο και κυκλοφορεί ο δίσκος με τη μουσική της ταινίας «Ευδοκία» του Αλέξη Δαμιανού.
Το 1973 αρχίζει τη μελοποίηση ποιημάτων του Τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ με απόδοση στα ελληνικά του Γιάννη Ρίτσου.
Το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου 1973 συνελήφθει στο σπίτι του στον Χολαργό και και πέρασε 10 μέρες στα κρατητήρια στης Ασφάλειας.
Μέσα στο ξέφρενο κλίμα της μεταπολίτευσης συμμετέχει στις μεγάλες λαϊκές συναυλίες της εποχής και στο τέλος του 1974 κυκλοφορεί το δίσκο «Τα τραγούδια του δρόμου», με όλα εκείνα τα τραγούδια του, που είτε είχαν απαγορευτεί τα προηγούμενα χρόνια, είτε δεν τους είχε επιτραπεί η ηχογράφηση από τη λογοκρισία της επταετίας.
Τον ίδιο χρόνο κυκλοφορεί και ο δίσκος του «Καλημέρα ήλιε» σε στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου.
Τα επόμενα 3 χρόνια ακολουθούν κι άλλοι δίσκοι και ο Μάνος Λοΐζος γίνεται ένας από τους βασικούς εκφραστές του πολιτικού τραγουδιού. Ο δίσκος του «Τα τραγούδια μας» (1976) σε στίχους Φώντα Λάδη, γίνεται πλατινένιος.
Το 1978 αναλαμβάνει την προεδρία της Ένωσης Μουσικοσυνθετών Ελλάδας και πρωτοστατεί στη δημιουργία φορέα είσπραξης των πνευματικών δικαιωμάτων, ενάντια στην κασετοπειρατεία.
Παράλληλα, κυκλοφορεί και τον δίσκο «Για τα τραγούδια της Χαρούλας» με στίχους του Μανώλη Ρασούλη και του Πυθαγόρα.
Τον ίδιο χρόνο παντρεύεται σε δεύτερο γάμο την ηθοποιό Δώρα Σιτζάνη.
Προς το τέλος του 1980 κυκλοφορεί ο δίσκος του «Για μια μέρα ζωής» που είναι ο τελευταίος του.
Στην εικοσαετή μουσική του διαδρομή έγραψε μερικά από τα καλύτερα ελληνικά τραγούδια, συνεργαζόμενος με τους στιχουργούς Γιάννη Νεγρεπόντη, Φώντα Λάδη, Μανώλη Ραούλη, Δημήτρη Χριστοδούλου και Λευτέρη Παπαδόπουλο, με τον οποίο γνωρίστηκε το 1965 και έγιναν αχώριστοι φίλοι.
Τα τραγούδια του, γεμάτα λυρισμό και τρυφερότητα, ερμήνευσαν μεγάλα ονόματα του ελληνικού τραγουδιού, όπως ο Γιάννης Καλατζής, ο Γιώργος Νταλάρας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, η Χάρις Αλεξίου, ο Γιάννης Πουλόπουλος, ο Γιάννης Πάριος, η Μαρία Φαραντούρη, ο Στέλιος Καζαντζίδης και η Δήμητρα Γαλάνη.
Τον Οκτώβριο του 1981 εισάγεται στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθηνών (σημερινό ΓΝΑ «Γεώργιος Γεννηματάς») με περικαρδίτιδα και νεφρική ανεπάρκεια.
Η νοσηλεία αυτή αποτέλεσε την αρχή μιας πολύ δύσκολης περιπέτειας για την υγεία του σπουδαίου συνθέτη, που στο τέλος του χρόνου ταξίδεψε στη Μόσχα για ιατρικές εξετάσεις.
Στις 8 Ιουνίου του 1982, ο Μάνος Λοΐζος υπέστη το πρώτο του εγκεφαλικό επεισόδιο και μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθηνών (σημερινό Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Γ. Γεννηματάς»).
Εκεί νοσηλεύτηκε για περίπου έναν μήνα κάνοντας φυσικοθεραπείες για να αποκαταστήσει την κινητικότητά του.
Λίγο αργότερα, τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ταξίδεψε στη Μόσχα για περαιτέρω εξειδικευμένη θεραπεία, όπου δυστυχώς, στις 7 Σεπτεμβρίου υπέστη και δεύτερο εγκεφαλικό επεισόδιο, χάνοντας τελικά τη μάχη για τη ζωή, δέκα ημέρες αργότερα, στις 17 Σεπτεμβρίου του 1982, σε ηλικία 44 ετών.
Κηδεύτηκε στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών στις 25 Σεπτεμβρίου.
To 2007 χαρακτηρίστηκε από τον μουσικό χώρο ως έτος Μάνου Λοΐζου, τιμώντας τα 70 χρόνια από τη γέννησή του και τα 25 χρόνια από τον θάνατό του.
Τα τραγούδια του Μάνου Λοΐζου λιτά και έντεχνα, είναι γεμάτα λυρισμό και τρυφερότητα γι’ αυτό και έγιναν αθάνατες επιτυχίες.
ΒΑΣΙΚΗ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ
- «Ο Σταθμός» (1968) : Επτά τραγούδια σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου και πέντε ορχηστρικά («Minos»). Επιτυχίες : «Δελφίνι, δελφινάκι», «Το παληό ρολόι», «Η δουλειά κάνει τους άντρες», «Ο σταθμός». Τραγουδούν : Γιάννης Καλατζής, Λίτσα Διαμάντη, Δημήτρης Ευσταθίου και Γιώργος Νταλάρας.
- «Θαλασσογραφίες» (1970) : 11 τραγούδια σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου («Minos»). Επιτυχίες : «Έχω ένα καφενέ», «Τζαμάικα», «Δέκα παλληκάρια». Τραγουδούν : Γιάννης Καλατζής, Γιώργος Νταλάρας, Μαρίζα Κωχ, Γιάννης Πάριος και ο συνθέτης.
- «Ευδοκία» (1971) : Το σάουντρακ της ομώνυμης ταινίας του Αλέξη Δαμιανού («Minos»). Επιτυχία : «Το Ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας».
- «Να ‘χαμε τι να ‘χαμε…» (1972) : 10 τραγούδια σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου («Minos»). Επιτυχίες : «Παποράκι», «Ήλιε μου σε παρακαλώ», «Κουταλιανός», «Ελισσώ». Τραγουδούν : Γιάννης Καλατζής και Γιώργος Νταλάρας.
- «Τραγούδια του δρόμου» (1974) : 12 τραγούδια σε στίχους Γιάννη Νεγρεπόντη, Δημήτρη Χριστοδούλου, Νίκου Γκάτσου και Μάνου Λοΐζου («Minos»). Επιτυχίες : «Μέρμηγκας», «Τσε», «Τ‘ ακορντεόν», «Τρίτος Παγκόσμιος». Τραγουδούν : Αλέκα Αλιμπέρτη, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, η Χορωδία Γιώργου Κακίτση και ο συνθέτης.
- «Καλημέρα ήλιε» (1974) : 12 τραγούδια σε στίχους Δημήτρη Χριστοδούλου και Μάνου Λοΐζου («Minos»). Επιτυχίες : «Καλημέρα ήλιε», «Μια καλημέρα», «Με φάρο το φεγγάρι», «Θα έρθει μόνο μια στιγμή», «Δώδεκα παιδιά» και «Όταν σε είδα να ξυπνάς». Τραγουδούν : Κώστας Σμοκοβίτης, Χάρις Αλεξίου, Αλέκος Αλιμπέρτης και ο συνθέτης.
- «Τα νέγρικα» (1975) : Κύκλος 10 τραγουδιών σε ποίηση Γιάννη Νεγρεπόντη («Minos»). Επιτυχία : «Ο γερο νέγρο Τζιμ». Τραγουδούν : Μαρία Φαραντούρη και Μανώλης Ρασούλης.
- «Τα τραγούδια μας» (1976) : 12 τραγούδια σε στίχους Φώντα Λάδη με ερμηνευτή τον Γιώργο Νταλάρα («Minos»). Επιτυχίες : «Λιώνουν τα νιάτα μας», «Πάγωσε η τζιμινιέρα», «Το δέντρο». Ο δίσκος έγινε πλατινένιος, αλλά τα περισσότερα τραγούδια κόπηκαν από το ραδιόφωνο της ΕΡΤ, λόγω των πολιτικοκοινωνικών τους μηνυμάτων.
- «Τα τραγούδια της Χαρούλας» (1979) : 12 τραγούδια σε στίχους Μανώλη Ρασούλη και Πυθαγόρα («Minos»). Επιτυχίες : «Γύφτισσα τον εβύζαξε», «Τέλι, Τέλι, Τέλι», «Όλα σε θυμίζουν». Τραγουδούν : Χάρις Αλεξίου και Δημήτρης Κοντογιάννης. Ο δίσκος έγινε πλατινένιος.
- «Για μια μέρα ζωής» (1980) : 12 τραγούδια σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου, Μανώλη Ρασούλη, Δώρας Σιτζάνη, Φώντα Λάδη, Τάσου Λειβαδίτη και Μάνου Λοΐζου («Minos»). Επιτυχίες : «Σ’ ακολουθώ», «Κι αν είμαι ροκ», «Η ημέρα εκείνη δεν θα αργήσει». Τραγουδούν : Δήμητρα Γαλάνη, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Δώρα Σιτζάνη και ο συνθέτης.
- «Γράμματα στην αγαπημένη» (1983) : Μελοποιημένη ποίηση του Τούρκου Ναζίμ Χικμέτ σε απόδοση Γιάννη Ρίτσου («Minos»).
- «Εκτός Σειράς. Σαράντα σκόρπιες ηχογραφήσεις» (2002) : Συλλογή με επιτυχίες του που δεν είχαν συμπεριληφθεί σε δίσκους («Minos»)
- «Τα τραγούδια του Σεβάχ» (2003) : Συλλογή με τις μεγάλες επιτυχίες του («Minos»).
● Κεντρική φωτογραφία από finosfilm.com
Με πληροφορίες από sansimera.gr ‐ finosfilm.com ‐ el.wikipedia.org
EΠΙΣΗΜΑΝΣΗ
